Grenzenloze generatie (ook wel Screenagers of Generatie Einstein) 1985 – 2000
We kunnen stellen dat de kinderen die uit de generatie X geboren worden over het algemeen gewenste kinderen waren, waar alle ruimte voor werd gemaakt. Kinderen waren niet alleen welkom, zij kwamen zelfs centraal te staan in het gezinsleven. Meer nog als bij de pragmatische generatie draaide het gezinsleven om hen. In een tiental jaren, vanaf begin zeventig, was de positie van het kind radicaal veranderd. En uiteraard ook de rol van ouder: opvoeden deed je er vroeger bij, nu ga je het goed doen, maar wat is goed? Hoe moet je opvoeden als de traditionele vormen hebben afgedaan en niemand je kan vertellen hoe je ‘modern’ opvoed. Zo lijkt het erop dat opvoeden een project van de generatie X werd. Het moest als het ware opnieuw worden uitgevonden. Richtsnoer daarbij was de opvatting dat opvoeding gericht moest zijn op het geluk van het kind. Dat was na de jaren zestig en zeventig wellicht een begrijpelijke opvatting maar ook een radicale breuk met vroegere opvoedingsopvattingen waarbij het kind zich moest leren aanpassen, zich bepaald gedrag eigen maken zoals gehoorzaam zijn etc. De opvoedingshouding van de generatie X lijkt een reactie daarop, het gaat om vrijheid, geluk, om je kinderen niet te belasten met je eigen ‘gedoe’. Dit leidde tot een radicaal andere verhouding tussen ouders en kinderen als daarvoor: de ouders werden ( half) bewust afhankelijk van (het welzijn van) het kind, het kind ‘stuurde’ onbewust de ouders aan. Deze dynamiek legt het zwaartepunt van de relatie op jonge leeftijd bij het kind. Kinderen werden in veel gezinnen al heel vroeg bij veel zaken betrokken en praten ‘overal’ over mee. Besluiten werden al onderhandelend genomen.
Zo voedde de generatie X hun kinderen op met veel aandacht, respect en als gelijkwaardig aan hen zelf, misschien zelfs meer nog als gelijkwaardig. Zij bekommerden zich in zulke sterke mate om hun kinderen dat die zich grenzeloos geliefd voelden. Leden van deze generatie zeggen, ondervraagd over hun opvoeding: je kon niet op je bek gaan, als iets niet lukte dan ging je toch gewoon iets anders doen, alles mocht, alles kon. Ouders bleven helpen, geïnteresseerd en het beste met je voor hebbend.
De grenzeloze generatie werd in staat gesteld al jong een eigen wereld te creëren, waarin vriendjes en vriendinnetjes belangrijker werden als de ouders. Het ontstaan van die eigen wereld werd vergemakkelijkt en versnelt door de nieuwe communicatiemiddelen die tijdens hun opgroeien ter beschikking kwamen en waar zij zich onmiddellijk mee vertrouwd maakten: internet en mobiele telefoon. Dit is de eerste generatie die haar sociale ruimte met deze nieuwe communicatiemiddelen kon inrichten en daardoor vele malen groter kon maken als de generaties voor haar.
Om deze generatie te kunnen begrijpen en recht te doen is het belangrijk stil te staan bij de betekenis van het kunnen scheppen van en leven in een eigen wereld op een dergelijk jonge leeftijd. We zullen hun ontwikkeling moeten onderscheiden van de ‘eigen werelden’ waarin kinderen van eerdere generaties leefden. Want natuurlijk leven kinderen altijd in hun eigen wereld. Maar in het geval van deze generatie nemen we iets anders waar. Kinderen van eerdere generaties bleven meer en langer ingebed in de patronen van hun gezin, familie en buurt en waren dus meer afhankelijk. De kinderen van deze generatie namen een andere positie in, zij waren zelf veel meer het centrum en werden zelfs uitgenodigd hun eigen wereld te scheppen. Eenmaal op dat spoor, konden ze zich dat vermogen ook meer en meer toe eigenen en ontdekten ze hun mogelijkheden om hun eigen wereld in te richten. Deze generatie ontwikkelde veel eerder als de vorige generaties een zekere eigenstandigheid en onafhankelijkheid ten opzichte van hun ouders en kon zich in hun eigen wereld (sociale ruimte) bewegen en dat drukt zich uit in hun opvallende zelfbewustzijn.
Zo is er dan anno 2010 een generatie ten tonele verschenen die op zich zelf lijkt te staan, haar eigen weg gaat, zich vertrouwd voelt met de wereld zoals zij die zich denkt of liever gezegd, de wereld niet zo interessant vind en haar eigen weg gaat. Zij is thuis in de moderne communicatietechnologie als geen andere generatie, is energiek en zelfbewust maar is nog opgesloten in haar eigen wereld, in het eigen zelfbeeld.
