Wat is lifecoaching nu precies? De Nederlandse Wikipedia heeft er nog geen omschrijving voor, in de Engelse versie vinden we een hele algemene: lifecoaching helpt mensen hun persoonlijke doelen te bepalen en te bereiken door middel van een grote verscheidenheid aan instrumenten en technieken. Lifecoaches zelf omschrijven het bijvoorbeeld als ‘mensen helpen hun leven vorm te geven vanuit hun diepste wensen en talenten, in alle levenssferen en levensfasen’.

Inclusief Even een opmerking terzijde naar mijn eigen werk als loopbaancoach: bovenstaande is zeker ook een uitgangspunt bij career coaching. In een gemiddeld traject beginnen we bij de mens zelf, wordt er aandacht gegeven aan waarden, talenten, wensen en verlangens en het leven van de cliënt in zijn geheel. Het verschil met lifecoaching zit in de concretisering gerelateerd aan werk, maar al te vaak heeft het traject ook uitkomsten voor andere levensterreinen. In die zin is een stukje lifecoaching inclusief bij een loopbaantraject.

Ervaren en wijs? Nu terug naar de oorspronkelijke vraag: heb je levenservaring nodig om een cliënt te kunnen begeleiden op het gebied van levensvragen? Als ik dan mijzelf als maatstaf neem, zou ik zeggen: ik had dit werk niet kunnen doen, deze vragen niet kunnen stellen 20 – 25 jaar geleden. Levenservaring wil niet zeggen dat je alles moet hebben meegemaakt, maar wel dat je een breder wereldbeeld hebt ontwikkeld en daarmee de cliënt helpt tijdens de gesprekken. Eén van de aspecten van een goede grondhouding voor de coach is oordeelloosheid en dat is nu eenmaal gemakkelijker te beseffen vanuit dat bredere wereldbeeld. 

Eigen wijs? Maar … ik besef ook heel goed dat dit geldt voor mij en misschien wel mijn generatie. Ons wereldbeeld is op een andere manier tot stand gekomen dan dat van de huidige generatie Einsteiners bijvoorbeeld. Zij zijn op jongere leeftijd al veel breder in aanraking gekomen met hun eigen generatie, met mondiale en technologische ontwikkelingen. Zij hebben als generatie al veel meer inzicht in de complexiteit van de wereld. Ook zijn ze opgevoed met veel meer aandacht voor samenwerking, persoonlijke ontwikkeling en zelfbewustzijn. Als geen andere generatie staan zij in contact met de tijdsgeest en leven zij die uit. Als geen ander kunnen zij de vragen stellen die bij deze tijd horen en ons als oudere generaties daarin de weg wijzen. In dat opzicht hebben zij als jonge coach iets toe te voegen dat wij als oudere, levenswijzere coaches veel moeilijker op het spoor komen, of misschien gewoon wel niet.

Perspectief Natuurlijk zijn er ook kanten aan deze generatie die juist vraagtekens oproepen als we naar een grondhouding voor de coach kijken. Velen uit deze generatie worstelen nog met hun eigen plaats in de wereld en de maatschappij. De vrijheid in opvoeding en materiële welvaart heeft een prijs: de leegte en het gemis aan dingen die ertoe doen, een inspirerend perspectief. Geen onbelangrijke zaken voor een coach als ‘voorbeeld’ voor de cliënt.

Competenties Of coaches uit die generatie in staat zijn om te herkennen van waar uit zij hun vragen stellen, hangt af van hun persoonlijke competenties. Zijn zij zich bewust van hun generatiebril (én andere brillen) en hebben zij genoeg coachingsvaardigheden als echt kunnen luisteren, observatievermogen en empatisch vermogen, etc., dan kunnen zij wellicht net zo goed als iedere andere generatie lifecoachen.

Welkom Als er een Einsteiner al op jonge leeftijd de kwaliteiten en motivatie heeft om zich op het coachen te storten, laten we hem dan van harte verwelkomen. En dan hangt het natuurlijk weer van de ‘bril’ van de te coachen cliënt af of hij zich wil toevertrouwen aan een coach die in jaren geteld minder door de wol geverfd is dan hij- of zijzelf!

Ik kijk uit naar het artikel over deze vraag in de media binnenkort.

Loopbaankeuze En hiermee is de link naar haar (en mijn) generatie, de X-ers, te leggen. Want velen uit deze generatie deden in feite hetzelfde. Op de zeer krappe arbeidsmarkt van de jaren tachtig was het een minderheid gegeven om het werk te doen waarvoor ze opgeleid waren of waarvoor ze vanuit passie gekozen hadden. Ze gingen vaak een tweede studie doen of accepteerden tijdelijk een baan onder hun niveau.  Niet het  denken en handelen vanuit idealen was hun leidraad, zoals de protestgeneratie die hen voorging. De generatie X, in die tijd nog de ‘verloren generatie’ genoemd, zocht haar eigen weg in realistische en praktische oplossingen.

Kracht Het is geen zielig verhaal, de geschiedenis van generatie X. Als harde werkers en doorzetters hebben zij geprofiteerd van de economische bloeiperioden in de jaren negentig en na 2003. Net als Anky wisten zij door hard werken en goed te zijn in hun eigen dingen het gunstige tij te verzilveren. Het verlorene geldt zeker niet voor de financiële positie van deze generatie. Als generatie staat ze meer dan ooit in haar kracht. Qua levensfase is het ook de generatie die aan de knoppen draait en dat doet ze op de manier die bij haar past.

Kiezen Even terug naar Anky. Perfectionisme dreef haar om goed en de beste te worden in wat ze deed. En eigenlijk pas na het behalen van de eerst Olympische medaille, toen ze een zwart gat ontmoette over ‘wat nu verder nog?’, nam ze bewust de beslissing om verder te gaan, koos ze echt voor dit leven.

Kiezen of delen Ook dit geldt voor vele X-ers. Zoals we zagen pasten ze zich aan aan wat er beschikbaar was of schoolden zich om naar een branche waar wel werk in was. Menige student met een doctoraal op zak in een taal of sociale wetenschap is in die tijd omgeschoold tot programmeur. Deze X-ers hebben vroeger of later in hun leven en loopbaan moeten besluiten of ze het ingeslagen pad bleven volgen of dat ze alsnog hun passie wilden uitleven en het hart wilden volgen. Het een hoeft het ander overigens niet uit te sluiten.

Nog eens loopbaankeuze Het is dus geen wonder dat loopbaanbegeleiders veel veertigers op hun weg krijgen die ‘iets heel anders’ of ‘zinvol werk’ willen. Het past bij een generatie die inmiddels zichzelf heeft gevonden, na hard werken en bouwen aan een stevige basis voor zichzelf en hun gezin. Het past ook in de levensfase waar vele X-ers nu in zitten dat ze zichzelf de vraag stellen hoe nu verder, zeker met het oog op langer doorwerken, dat velen van hen overigens graag zullen doen. En het past ook in de tijdsgeest dat we de blik naar binnen richten en keuzes van het hart zwaarder willen laten wegen dan de materiële, die zo lang onze richtlijn zijn geweest.

Coachgeneratie Anky houdt zich inmiddels vooral bezig met het trainen en coachen van anderen, met het doorgeven van waar ze zo goed in is. Dat doorgeven past prima bij dat wat men de rol van de X-ers noemt: het verbinden, én bij de levensfase waar zij en de andere X-ers zich in bevinden, waarin de opgebouwde (levens)wijsheid kan worden doorgegeven aan de volgende generaties. Ik ken de cijfers niet, maar het zou me niet verbazen als het merendeel van de coaches tot deze generatie behoort. Het is een rol die de X-er graag vervult en hem/haar op het lijf geschreven is.

Klik hier voor meer informatie over generatie X.

Klik hier voor het Artikel over Anky van Grunsven in Intermediair.

Bril Kennis van generaties kun je opdoen door er een boek over te lezen en de kenmerken, kwaliteiten en behoeften tot je te nemen. Maar waar het echt om gaat is om je bewust te zijn van de ‘generatiebril’, zowel van je cliënt als van jezelf. Een goede coach is zich altijd bewust van de mogelijke brillen die hij draagt. Maar die van de generatie is er een die zo impliciet met de tijd meekomt, dat je het wel eens niet zou kunnen merken.En dan hebben we het niet over levensfase, want dat is er natuurlijk ook een. Nee, generaties verschillen in een aantal zaken wezenlijk van elkaar en pakken het in dezelfde levensfase anders aan. Zij vinden een eigen en nieuw antwoord op eeuwige vragen.

Hoe ontwikkel je dan dat bewustzijn? Samen met je generatiegenoten praat je over de ‘incubatietijd’ van je generatie, je hebt het dan over de relatie met je ouders, vrienden, school, de invloed van gebeurtenissen in de wereld, media en tv etc. Ergens tijdens zo’n gesprek gaat het dan plotseling rondzingen en wordt het generatiegevoel als het ware geboren. Dat klinkt bijna magisch maar is simpelweg het gevolg van de onderlinge herkenning van meer en minder zichtbare elementen van de tijdsgeest en de thema’s van de generatie, al heeft een ieder daar op eigen wijze invulling aan gegeven.

Dynamiek Een volgende stap is het verhaal van de andere generaties. Als je hen hoort en ziet vertellen wat zij over zichzelf ontdekt hebben en hen daarop kunt bevragen, ontdek je hun verhaal van binnenuit. Dan ga je voorbij etiketten en oordelen en doe je een dieper inzicht op in de waarden en drijfveren van andere generaties dan overzichten en boeken kunnen bieden. Want zoals altijd: waar aandacht is voor elkaars verhalen, ontstaat begrip, compassie en daarmee ruimte. Ook de dynamiek tussen de generaties wordt hier duidelijk: wat roepen bijvoorbeeld babyboomers op met hun vaak als eigengereid betitelde houding bij hun ‘kinderen’, de pragmaten? De pragmaten komen de babyboomers tegen op de werkvloer en reageren al dan niet bewust op de hen van thuis bekende energie.

Drie niveaus Heb je dit eenmaal ervaren, dan zie je het overal terug. Het gaat dan om drie niveaus. Het eerste is de persoonlijke ontwikkeling, de weg die gelopen is en de richting waarin men verder wil gaan. Het kennen van het generatieverhaal kan hier nieuwe aspecten aan toevoegen. Het herkennen van thema’s als van de generatie kan een bevrijdende werking hebben voor het individu.

Het tweede niveau is de interactie met leden van andere generaties. Ook hier kan bekendheid met patronen van generatiedynamiek herkenning en bevrijdende inzichten opleveren. Zoals in het bovenstaande voorbeeld tussen babyboomers en pragmaten.

Het derde niveau gaat over de rol van generaties in de samenleving en organisaties. Hier is voorzichtigheid geboden omdat we weer snel belanden in gegeneraliseerde kenmerken, kwaliteiten en valkuilen van generaties, maar het kan wel inzichtelijk maken waar generationeel gezien de krachten liggen, wat voorkeuren zijn voor werkstijlen,  leiderschapstijlen, omgangscultuur en kwetsbaarheden.

Daarnaast en door dit alles heen is uiteraard het bewustzijn van belang dat ook de begeleidende coach in al deze aspecten vanuit zijn eigen generatie deel heeft.

Opbrengst Wat heeft een loopbaanbegeleider (of andere coach) hier nu aan? Het levert hem of haar geen nieuwe methodiek op, maar vormt een waardevol inzicht in een dynamiek die er hoe dan ook is, en waar je al dan niet gebruik van kan maken door er voeling mee te hebben. De vraag is hier niet: to be or not tot be part of a generation. You just are.

Een methode om generatiebewustzijn op te doen is de generatiedialoog. Klik hier als je meer wilt weten.

Ook generaties zijn in die zin een spiegel van de tijd. In de eerste vijftien jaar van hun bestaan absorberen zij de wereld als de status quo, het is letterlijk hún wereld. Deze wereld nemen zij mee gedurende de rest van hun bestaan en bezien de ontwikkelingen voortdurend met de bril waardoor ze in die eerste vijftien jaar hebben leren kijken. Gaandeweg vormen ze de wereld met de gereedschappen die ze bij hun ontstaan hebben meegekregen. Een duidelijk voorbeeld is de protestgeneratie, die een breuk met de vooroorlogse tijdsgeest forceerde en de maatschappij omvormde tot een nieuwe wereld. Tot op de de dag van vandaag is er bij deze generatie een drang tot creatie en bijdragen aan een ideale wereld.

De wereld van vandaag is de wereld die de oudere generaties hebben geschapen en in die zin kijken wij in de spiegel die jongere generaties ons voorhouden. Zoals zij zijn, hebben wij hen doen zijn. Zij laten ons zien wat er nodig is, wat er eigenlijk al is, maar wat wij niet willen zien of waarin onze bril ons belemmert om het te zien. We zouden er goed aan doen om goed te kijken. Af kan die bril niet, maar we kunnen ons er wel bewust van zijn dat we hem dragen.

Sarah Meuleman, schrijfster van bovenstaand artikel, sluit af met woorden van (hoe toepasselijk) een televisieheld: Change isn’t good or bad. It just is. Verandering is. Doe er wat mee.

Ook op televisie zijn daar mooie voorbeelden van te zien. In het programma Inside Oud van de KRO worden clichés van jongeren over bejaarden en vooroordelen van de oudste generaties over ‘de jeugd van tegenwoordig’ omver gehaald als een jongere en een oudere een week met elkaar optrekken. Ze zien elkaars wereld van binnenuit en leren elkaar als mens waarderen. Mooie tv, die pijnlijk duidelijk maakt hoe weinig deze generaties in het dagelijks leven met elkaar te maken hebben en hoe het ook anders zou kunnen.

Maar zelden zie je de brug sneller geslagen dan via muziek. Ali B op volle toeren brengt een jonge zanger of zangeres en een oudere coryfee uit het Op volle toeren-verleden bij elkaar en laat ze wederzijds een lied van de ander bewerken. Dat doen ze met groot enthousiasme en het leidt tot unieke verbindingen tussen het verleden en het nu in de vorm van nieuwe songs. En passant worden er ook nog wat waarden vanuit de ene op de andere generatie overgedragen. Zo wijst in een recente aflevering de hippie Armand, vooral bekend van zijn hit Ben ik te min uit 1967, rapster Nina erop dat de positie van de vrouw in de hiphop scene geen recht doet aan de vrouwenemancipatie. Zij pikt dit op in haar bewerking van zijn song en laat hem anderzijds zien dat zij gelijk de hedendaagse jongeren veel meer uitgaat van gelijkwaardigheid tussen man en vrouw: als zij in straattaal ’bitch’ gebruikt bedoelt ze net zo goed mannen als vrouwen!

Ik geniet er van als ik zie hoe deze mensen uit verschillende generaties elkaar op deze manier vinden. Zo gemakkelijk kan het zijn. Het punt is alleen: we zoeken er te weinig naar!

Inside Oud

Ali B op volle toeren

Toch, als je breder kijkt dan werk biedt een maatschappij, waar economie weer gewoon de ‘organisatie van het huishouden’ wordt, ook kansen. Als we terug gaan of moeten naar een basale levensstandaard, worden veel dingen in ons leven en ons werk weer concreter en komen dichter bij onszelf te liggen. Eén van de oorzaken dat mensen een andere baan willen is soms het ongrijpbare, het vervreemdende. Veel taken zijn abstract, gebonden aan regels en protocollen waarvan de zin lang niet altijd duidelijk is. Gebrek aan menselijk contact, aan de mogelijkheid zelf invloed uit te oefenen. Men wil zich verbonden voelen met wat hij of zij doet, liefst zinvol werk doen. En hoeveel mensen maken niet de switch naar een baan waarin ze hun creativiteit kwijt kunnen of lekker met hun handen kunnen werken. Met en voor mensen werken, een goed doel dienen en ga zo maar door. Waarden die uiteindelijk zwaarder tellen dan het geld dat ze nu vaak verdienen in een goede baan. Zo belangrijk is dat dus.

Ik zal niet zeggen dat ik ernaar verlang, naar die mindere tijden. Ik besef te goed dat het ook op veel gebieden zijn tol zal eisen en dat we er op veel punten op achteruit zullen gaan. Maar er zal ook onmiskenbaar winst zitten in het verlies van onze enorme welvaart. En wie weet hoe dat zal wegen op de balans van ons geluk. 

Je behoeften en ideeën over je ‘ideale’ baan veranderen in de loop van de tijd door veranderende omstandigheden in je leven, in je omgeving en groeiende inzichten.

Goed dus om van tijd tot tijd onder de loep te nemen waar je staat en waar je heen wilt. Loopbaanplanning is het combineren van deze ervaring en inzichten en het tot actie komen om de route bij te stellen, een volgende stap te nemen of zelfs een sprong te maken. De loopbaancoach brengt samen met jou richting en structuur aan en geeft je soms net dat extra zetje.

Een droombaan is dus maar net wat op dat moment voor jou werkt. En uiteraard weet je dat zelf het beste. De antwoorden komen dus bij jou vandaan, maar wie stelt de juiste vragen ……..?